02188962168                                مشاوره رایگان در این موسسه صورت نمی گیرد                  
موسسه حقوقی آرازفرتاک
تلفن موسسه حقوقی آرازفرتاک        ۸۸۹۶۲۱۶۸ ۰۲۱
(مشاوره با پرداخت هزینه )تعیین نوبت وارسال مدارک          ۰۹۱۹۷۳۶۴۰۳۵

بزه دید شاکی و مدعی خصوصی

بزه دید شاکی و مدعی خصوصی
خلاصه

بزه دیده کیست، شاکی کیست، متشاکی کیست، مدعی خصوصی کیست، از چه کسانی می‌شود شکایت کرد، شکایت به چه طریقی، اوصاف دعوای خصوصی، تفاوت شاکی با مدعی خصوصی، شرایط لازم برای اهلیت اقامه دعوا؛شرایط شاکی و خواهان

30 1 01


وقوع جرم همیشه با آسیب زدن به یک یا چند نفر همراه است که این افراد می توانند مطابق مقررات قانون اقدام به پیگیری حقوق خود کنند.
البته بعضی از جرائم بدون شکایت هم مورد تعقیب قرار می گیرند، به این دسته از جرائم، جرائم با جنبه عمومی یا غیر قابل گذشت می گویند که با شکایت و بدون شکایت افراد صدمه دیده می توان به آن در محاکم کیفری رسیدگی کرد.
در این دسته از جرایم رضایت بزه دیدگان تاثیری در توقف رسیدگی به جرم ندارد و تنها می تواند موجب تخفیف در مجازات متهم شود، اما در جرائم قابل گذشت این اختیار به صدمه دیدگان داده شده است تا از حق خود نسبت به مجازات متهم صرف نظر کنند.
طبق قانون آیین دادرسی کسانی از جرم صدمه می بینند می توانند تحت عناوین مختلف از جرم شکایت کنند.


 

بزه دیده کیست 

 برای پاسخ به این پرسش که معنی بزه دیده در حقوق چیست یا شاکی کیست و به چه کسی، مدعی خصوصی می گویند؟ ابتدا باید بگوییم که بزه، به چه معنا می باشد. بزه یا جرم، به معنی رفتار یا ترک رفتاری بوده که باعث نقض قانون می شود و مجازات در پی دارد. به کسی که مرتکب بزه می شود، بزه کار می گویند. قانون گذار، در قانون آیین دادرسی کیفری، به این پرسش که بزه دیده کیست؟ پاسخ داده است.
ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری، در پاسخ به این پرسش که معنی بزه دیده در حقوق چیست؟ مقرر می دارد: "بزه دیده، شخصی است که از وقوع جرم، متحمل ضرر و زیان می گردد"
بر اساس این ماده، بزه دیده، یک مفهوم عام از کسی می باشد که از وقوع جرم، توسط مجرم، آسیب دیده است. این فرد، می تواند یک شخص حقیقی، مانند همه افرادی که در جامعه هستند، باشد و یا یک شخص حقوقی، مثل شرکت ها. همچنین، آسیب و ضرری که به بزه دیده، وارد می شود، می تواند مادی یا معنوی باشد.


 

شاکی کیست

بزه دیده ای که در محاکم قضایی از آسیبی که بابت وقوع جرم دیده است شکایت کند را شاکی می نامند. در ادامه ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری نیز آمده است در صورتی که بزه دیده تعقیب متهم را درخواست کند شاکی نامیده می شود.
بنابراین بزه دیده ای که اقدام به شکایت در محاکم قضایی می کند شاکی خوانده می شود.


 

متشاکی کیست

حتما روی برگه های شکواییه دیده اید که نوشته است مشخصات متشاکی. متشاکی در مقابل شاکی قرار دارد و به کسی گفته می شود که شما به عنوان شاکی از او شکایت کرده اید و از مقام قضایی تعقیب او را خواسته اید به این فرد در دعاوی کیفری متشاکی با مشتکی عنه گفته می شود که برای ثبت شکایت باید یک سری اطلاعات درباره او را به مرجع ثبت شکایت ارائه دهیم.

 

مدعی خصوصی کیست

دعوای کیفری می تواند علاوه بر اینکه جرم باشد خسارتی به همراه داشته باشد که شاکی مطالبه آن را بخواهد. این موضوع در ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری به این ترتیب بیان شده است که در صورتی که شاکی ضرر و زیان ناشی از جرم را مطالبه کند، مدعی خصوصی نامیده می شود. خسارت ناشی از دعوا از هم می توان در دادگاه حقوقی و هم در دادگاه کیفری تحت شرایطی اقامه کرد.
البته اصطلاحات دیگری نیز وجود دارد که هرکدام در قانون حقوق و تکالیف متفاوتی دارند مانند متهم، مجرم. لازم است بدانیم که این دو اصطلاح نیز در معنای حقوقی با هم تفاوت دارند و بر هر کدام قواعد ویژه ای حاکم است.


 

حقوق شاکی در پله اول

همان اول کار، شاکی باید از تمام حق و حقوقی که می‌تواند درجریان رسیدگی به یک پرونده داشته باشد، مثل حق درخواست جبران خسارت بهره مندی از خدمات مشاوره‌های موجود و سایر معاضدت‌های حقوقی آگاه شود؛ البته این فقط صرفا حرف نیست بلکه زمینه اجرا و تضمین این حقوق هم برای او فراهم می‌شود.

 

از چه کسانی می‌شود شکایت کرد

بزده دیده حق دارد نسبت به جرمی که ارتکاب یافته است شکایت و مرتکب آن را مجازات کند. اما کار به همین جا ختم نمی‌شود. زیرا اگر شاکی متوجه شود که حین انجام جرم ضرر و زیان مادی یا معنوی هم به او وارد شده است، می‌تواند مدارک و دلایل مربوطه را به مقام تعقیب کننده تقدیم کند تا به شکایتش پیوست شود. ضابطان دادگستری در این باره مکلفند اظهارات شاکی در مورد ضرر و زیان وارده را در گزارشی که برای مراجع قضایی تهیه می‌کنند درج کنند. شاکی حتی می‌تواند نسبت به منافعی که به خاطر وقوع جرم از دستش رفته است شکایت کند.

 
در شکایت همیشه بر روی شما باز است
شاکی در هر مقطع زمانی می‌تواند شکایت کند. ضابطان دادگستری یا دادستان نیز موظفند شکایت کتبی یا شفاهی را همه وقت قبول کنند. شکایت شفاهی در صورت مجلس قید و به امضای شاکی می‌رسد قانون گذار فکر این را هم کرده است که اگر شاکی بی سواد بود یا قادر به امضا کردن نبود مراتب در صورت مجلس قید و انطباق شکایت شفاهی با مندرجات صورت مجلس تصدیق شود.

 
شکایت به چه طریقی
شاید برای شما هم اتفاق افتاده باشد که نتوانسته اید شخصا کاری را انجام دهید و کار را واگذار به کسی کرده اید. در عرصه کیفری هم شاکی یا مدعی خصوصی می‌تواند شخصا یا توسط وکیل شکایت کند. شکایت از طریق شکوائیه انجام می‌شود که یک سری اطلاعات باید در آن نوشته شود.

 

وقتی بزده دیده صلاحیت طرح شکایت ندارد

تاکنون چیزی درباره افراد محجور شنیده اید؟ محجور کسی ا ست که صلاحیت انجام امور  حقوقی و کیفری را ندارد. مثل اطفال یا دیوانگان. این افراد شخصا نمی‌توانند از جمله طرح شکایت را انجام دهند. اما این بهانه خوبی برای شکایت نکردن یا عدم قبول شکایات آنها نیست. زیرا ولی یا قیم یا به طورکلی سرپرست آنها می تواند برای طرح شکایت پا پیش بگذارد. اما گاهی پیش می‌آید که فرد محجور ولی یا قیم ندارد یا موجود نیستند یا جرم از سوی آنان رخ داده است.
در این صورت برای از دست نرفتن وقت برای تعیین قیم خود دادستان آستین بالا می‌زند و شخصی را به عنوان قیم موقت تعیین یا خودش امور کیفری را پیگیری می‌کند و اقدامات ضروری را برای حفظ و جمع آوری ادله جرم و جلوگیری از فرار متهم به عمل می‌آورد.
ناگفته نماند در مورد بزه دیدگانی که به عللی از قبیل معلولیت جسمی یا ذهنی یا کهولت سن، ناتوان از اقامه دعوی هستند دادستان موضوع را با جلب نظر آنان خودش دنبال می‌کند.


 

شرایط لازم برای اهلیت اقامه دعوا، شرایط شاکی و خواهان

اقتضای رعایت قاعده ضرورت وجود اهلیت استیفا این است که کسی که عریضه و درخواستی در قالب دادخواست یا شکواییه به دادگستری می برد باید اهلیت لازم برای اقامه دعوا را داشته باشد.منظور از اهلیت در دعاوی مالی حصول و ورود به سن رشد و در دعاوی غیر مالی سن بلوغ است.مطابق همین قاعده با سفیه مانند غیر رشید رفتار می شود.مطابق ماده 84 خوانده در مقام اولین دفاع می تواند به سمت و اهلیت خواهان اعتراض نموده و ایراد وارد نماید که ضمانت اجرای آن هم صدور قرار رد دادخواست است و البته خود مرجع رسیدگی و مقام پذیرش دادخواست نیز موظف به احراز اهلیت است.مرجع تشخیص اهلیت خوانده نیز قاضی رسیدگی کننده است.صحیحی این است که اگر خوانده اهلیت ندارد قائم مقام قانونی وی که حسب مورد ولی قهری ،وصی ،قیم یا مدعی العموم (دادستان) است نیز به عنوان خوانده به دادرسی دعوت شود.در ادامه به نکات مهم اهلیت اقامه دعوا و شروط لازم برای اهلیت پرداخته می شود.

 

تفاوت شاکی با مدعی خصوصی

اگر فرد بزه دیده یعنی قربانی جرم، تعقیب مرتکب و مجازات آن را درخواست کند، به او شاکی گفته می شود. مانند اینکه به شخصی توهین شود و یا به دلیل ترک انفاق، شوهری تحت تعقیب کیفری همسرش قرار گیرد. لیکن وقتی بزهکاری مرتکب جرمی شود که به حقوق افراد ضرر و زیان مادی وارد کند، چنانچه کسی که شکایت کرده اقدام به ارائه دادخواست ضرر و زیان کند، به این شخص مدعی خصوصی می گویند. مانند اینکه شخصی که در تصادف رانندگی، علاوه بر صدمه بدنی، خودروی وی نیز خسارت می‌بیند، می‌تواند برای جبران خسارت واردشده در همان دادگاه کیفری، ادعای حقوقی خود را مطرح کند.

 

اوصاف دعوای خصوصی

دعوای خصوصی به طورکامل متعلق به فرد زیان دیده از جرم است و به همین دلیل او می تواند از همان ابتدا از مطرح کردن آن چشم پوشی کند. همچنین در صورت طرح، فرد این اختیار را دارد که در هر یک از مراحل تعقیب، تحقیق و رسیدگی، دعوای متعلق به خود را پس بگیرد و یا با متهم سازش کند. دعوای خصوصی در موارد ذیل قابل طرح است:
الف) ارتکاب جرم علاوه بر اینکه موجب می شود در نظم وامنیت عمومی اخلال به وجود آید ممکن است حق اشخاص را هم ازبین ببرد. مثلا آقای “الف” به دلیل بی احتیاطی در رانندگی با اتومبیل آقای “ب” تصادف می کند که در جریان این حادثه آقای “ب” مجروح شده و به اتومبیلش هم خساراتی وارد می شود در این صورت آقای ” ب” می تواند صرفنظر از اینکه ارتکاب جرم مذکور نظم جامعه را زیر سؤال برده، برای جبران خسارت وارد شده به اتومبیلش در همان دادگاه رسیدگی کننده به جرم ایراد صدمه بدنی غیر عمدی به واسطه بی احتیاطی در امر رانندگی ادعایش را مطرح کند.
ب) یکی دیگر از مواردی که می توان دعوای خصوصی را مطرح کرد مربوط به زمانی است که فرد قربانی یا خانواده و وابستگان به او می خواهند مجازاتی را مطالبه کنند که به موجب قانون به عنوان حق آنها تعیین شده است. به عنوان مثال در جریان یک درگیری، جوانی توسط دیگری به قتل می رسد در صورت اثبات قاتل بودن متهم، اولیای دم یا همان ورثه مقتول که حق قصاص و عفو و مطالبه دیه از قاتل را در اختیار دارند، می توانند اجرای حکم قصاص را از دادگاه بخواهند.


موسسه حقوقی آرازفرتاک بهترین موسسه حقوقی در تهران  به شماره ثبت  42395 می باشد.  که از حاذق ترین ومعتبرترین در بخش های حقوق تجارت بین الملل و حقوق و دعاوی ملکی،دعاوی حقوقی،دعاوی کیفری و... به ارائه خدمات مشاوره حقوقی و مشاور املاک و وکالت ( وکیل حقوقی در تهران ، وکیل ملکی، وکیل کیفری، وکیل مهاجرت و وکیل شهرداری و ...) به اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از داخلی و خارجی می پردازد.این موسسه  حقوقی در زمینه های تجارت الکترونیک، حقوق استارتاپ ها و شرکت ها، قانون مالکیت معنوی و اموال و مالکیت ، خدمات حقوقی به شرکت های دانش بنیان می تواند به شما عزیزان مشاوره دهد.

به طور حتم یک وکیل پایه یک دادگستری به تنهایی قادر نیست در تمامی حوزه های  حقوقی خدمت رسانی کند و راهنمایی تخصصی به همه موکلان خود بدهد لذا در یک موسسه حقوقی جمعی از وکلا حاضر می شوند و  هریک به طور تخصصی و همچنین گاها به صورت جمعی در موارد مختلف به کارشناسی می پردازند .
 








 

دیدگاه کاربران
(مورد نیاز)
(مورد نیاز)