02188962168

ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن

ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن
خلاصه

به هنگامی که زوج فوت کند زوجه نیز به ترتیب از اموال منقول و اموال غیر منقول متوفی ارث می برد. حال اموال منقول به گونه ای است که زوجه از عین آن ارث می برد ولیکن در اموال غیر منقول زوجه از قیمت

15 1 00

ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن:


 به هنگامی که زوج فوت کند زوجه نیز به ترتیب از اموال منقول و اموال غیر منقول متوفی ارث می برد. حال اموال منقول به گونه ای است که زوجه از عین آن ارث می برد ولیکن در اموال غیر منقول زوجه از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد که بدان ثمنیه اعیانی اطلاق می گردد، ارث بری زوجه از اموال منقول و غیر منقول یک هشتم است چنانچه زوج به هنگام فوت دارای فرزند  نبوده ارث بری زوجه یک چهارم خواهد بود. ما در این مقاله به بررسی ثمنیه اعیانی و قوانین مربوط به آن خواهیم پرداخت گردد.

 منظوراز ثمینه اعیانی چیست؟


به هنگامی که زوج فوت کند زوجه نیز به ترتیب از اموال منقول و اموال غیر منقول متوفی ارث می برد. حال اموال منقول به گونه ای است که زوجه از عین آن ارث می برد ولیکن در اموال غیر منقول زوجه از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد که بدان ثمنیه اعیانی اطلاق می گردد.
 

سند رسمی اقرارنامه ثمنیه اعیانی


از جمله اسناد قابل تنظیم در دفترخانه، سند رسمی اقرارنامه ثمنیه اعیانی است.
چرا باید سند رسمی اقرارنامه اخذ بهای ثمن اعیانی را تنظیم کنیم
همانطور که میدانید زن، فقط از قیمت اموال غیر منقول (خانه، زمین، آپارتمان و …) ارث میبرد و از خود آن اموال ارثی نمیبرد.
(در خصوص اموال منقول (ماشین، موتورسیکلت، اثاثیه منزل و …) زن، از خود این اموال هم ارث می برد.)


برای مثال

فرض کنید خانواده ۴ نفره ای را شامل:
پدر
مادر
یک فرزند دختر
یک فرزند پسر
و پدر مالک یک آپارتمان بوده و فوت می کند و نحوه تقسیم ارث به صورت زیر است:
مادر یک هشتم از بهای آن آپارتمان را به ارث می برد (نه از خود آن آپارتمان)
فرزند پسر دو برابر فرزند دختر از همان آپارتمان ارث می برد.
برای روشن شدن موضوع به مثال زیر توجه فرمایید:
مثلاً اگر آن آپارتمان ۸۰۰,۰۰۰,۰۰۰ (هشتصد میلیون تومان) ارزش داشته باشد:
فرزند پسر مالک ۴ دانگ از ۶ دانگ آن آپارتمان می شود
فرزند دختر مالک ۲ دانگ از ۶ دانگ آن آپارتمان می شود
مادر یک هشتم از بهای آن آپارتمان یعنی ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ (یکصد میلیون تومان) را ارث می برد.
که در این صورت فرزندان باید ۱۰۰,۰۰۰,۰۰۰ تومان به مادر بدهند.
و مادر با حضور در دفترخانه اقرار می نماید که بهای ثُمن اعیانی را دریافت نموده است. (ثُمن یعنی: یک هشتم)
باید در نظر داشته باشید که چنانچه فرزندان قصد فروش آن آپارتمان را داشته باشند حتماً باید اقرارنامه اخذ بهای ثمنیه اعیانی را داشته باشند. در غیر اینصورت قادر به فروش آن نخواهند بود.
 

کسر ربع ثمن اعیانی زوجه


سوال : اگر ورثه متوفی یا قایم مقام یا نماینده قانونی آن ها تقاضای پرداخت بها ربع یا ثمن اعیانی زوجه متوفی را از اداره ثبت بنمایند تا سند آن ها بدون کسر ربع با ثمن اعیانی صادر شود ، اداره ثبت به چه صورت عمل می کند؟
هرگاه ورثه متوفی یا قایم مقام یا نماینده قانونی آن ها تقاضای پرداخت بها ربع یا ثمن اعیانی زوجه متوفی را از اداره ثبت بنمایند مسول ثبت محل کارشناس رسمی دادگستری را برای ارزیابی تعیین می کند تا کارشناس بها عادله اعیانی را با لحاظ ماده ۹۴۷ قانون مدنی و سایر مقررات معین نماید ورثه میتوانند بها مذکور را به حساب سپرده ادارات ثبت تودیع نمایند.
اداره ثبت بها تعیین شده ملک را به ذینفع ابلاغ واقعی می کند و چنانچه ذینفع فاقد نشانی باشد یا نشانی تعیین شده موافق با واقع نباشد مراتب در یکی از روزنامه های کثیرالانتشار فقط یک مرتبه آهی خواهد شد . در آگهی مزبور و همچنین در اخطاریه حسب مورد باید تصریح شود که ذینفع جهت اخذ سپرده مذکور به اداره ثبت مربوطه مراجعه نماید و در صورتی که مدعی تضییع حق خود باشد ظرف مدت یک ماه پس از رویت اخطار یا انتشار آگهی می تواند به دادگاه صالحه مراجعه و گواهی طرح دعوی را به اداره ثبت محل ارایه نماید .
هرگاه ظرف مدت مرقوم گواهی طرح دعوی تسلیم نشود اداره ثبت سند مالکیت ملک را بدون استثنا بها اعیانی صادر خواهد نمود و در صورت وصول گواهی طرح دعوی د رمدت مزبور صدور سند مالکیت به شرح فوق موکول به صدور حکم نهایی است . هزینه ارزیابی و آگهی به عهده متقاضی است.
در مواردی که سند مالکیت جدید صادر می شود باید سند مالکیت اولی باطل شده در پرونده مربوطه بایگانی و در مورد انتقال ملک به ورثه باید بعد از احراز انحصار وراثت و سمت ورثه نسبت به مورث خلاصه مفاد و شماره گواهینامه دادگاه راجع به حصر وراثت در ملاحظات دفتر قید شود در زیر ثبت اولیه ملک سهم یکی از وراث ثبت و سهام بقیه وراث در دفتر املاک قید شود حصه هر یک ورثه از ملک طبق مقررات به طریقی که در تصدیق انحصار وراثت معین شده یا بین ورثه مذکور در تصدیق انحصار وراثت توافق حاصل شده باشد با قید انتقال از مورث متوفی ثبت می شود و دیگر ثبت ملک مستقلا به نام مورث لازم نخواهد بود.
ثبت انتقال قهری به نام ورثه در دفتر املاک مجانی است و حق الثبت به آنان تعلق نمیگیرد.
 

اگر وراث عبارت از پدر، مادر، چند دختر و زوجه باشند


اگر قرار باشد هر وراثی فرض خود را ببرد، باید پدر یک ششم ترکه، مادر یک ششم ترکه، زوجه یک هشتم ترکه و تک دختر یک دوم ترکه را ببرد. در این حالت از ترکه کسر می آید. زیرا جمع فرض همه ی وراث برابر بیست و هفت، بیست و چهارم می شود. یعنی به اندازه ی سه، بیست و چهارم از ترکه بیشتر می شود. در چنین حالتی که جمع فرض از کل ترکه بیشتر می شود، نقص باید بر یک دختر یا چند دختر وارد شود. یعنی سهم چند دختر از دو سوم کمتر می شود.
 

اگر وراث عبارت از پدر، مادر و زوجه باشند


از آن جا که متوفی فرزند ندارد، مادر فرض اعلای خود یعنی یک سوم ترکه را می برد، زوجه نیز فرض اعلای خود یعنی یک چهارم ترکه را می برد. و از آن جا که متوفی فرزند ندارد، پدر در این حالت قرابت بر است، یعنی، بقیه ی ترکه از آن پدر است.

اگر وراث عبارت از چند دختر و زوجه باشند


چند دختر فرض خود، یعنی دو سوم ترکه را می برند. از آن جا که متوفی فرزند دارد، زوجه نیز فرض ادنای خود یعنی یک هشتم ترکه را می برد. مقداری از ترکه تقسیم نشده باقی می ماند و قرابت بری هم نیست که این مقدار زیاده را به او بدهیم. در این حالت این مقدار زیاده باید به فرض برها رد شود. اما زوجه چیزی از آن نمی برد. زیرا زوج و زوجه غیر از فرض خود چیزی نمی برند.

اگر وراث عبارت از چند فرزند پسر یا فرزندان پسر و دختر، پدر و زوجه متوفی باشند:
ابتدا فرض برها فرض خود را می برند. یعنی پدر یک ششم ترکه و زوجه یک هشتم ترکه را می برند.بقیه نیز به قرابت برها یعنی فرزندان پسر یا فرزندان پسر و دختر می رسد که ایشان نیز آن را به نسبت ٢ به ۱ (هر پسر ٢ برابر هر دختر) بین خود تقسیم می کنند.
 

با توجه به ماده ٩۴۶ قانون مدنی:


زوج از تمام اموال زوجه ارث می برد و زوجه در صورت فرزند دار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیر منقول اعم از عرصه و اعیان ارث میبرد در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق می باشد.
زوجه از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد و نه از عین آنها و طریقه تقویم آن است که ابنیه و اشجار با فرض استحقاق بقاء در زمین بدون اجرت تقویم گردد.
ماده ۹۴۸ قانون مدنی: 
هرگاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند.
 

اگر ورثه از اداء قیمت به زوجه امتناع نمایند چه خواهد شد؟


هر گاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند زن می تواند حق خود را از عین اموال استیفاء کند.
بنابراین زن این اختیار را دارد که به هنگام عدم اداء دیون از جانب ورثه تمام حق خود را از عین اموال طلب نماید.
 

اگر متوفی (زوج) دارای ٢ هکتار زمین بود آیا زوجه از آن ارث می برد یا خیر؟


خیر پیش از اصلاحیه صورت گرفته چنانچه اگر متوفی (زوج) دارای ٢ هکتار زمین بود زوجه از آن ارث نمی برد.
اکنون به هنگام فوت زوج با توجه به اصلاحیه صورت گرفته در قانون مدنی چنانچه به هنگامی که زوج فوت نماید زوجه از اموال منقول او به طور کامل از عین مال ارث می برد ولیکن در ارتباط با اموال غیر منقول زوجه از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد نه از قیمت زمین.

برای مثال:
اگر متوفی (زوج) دارای ویلای بوده که به عنوان یک مال غیر منقول است، زوجه از قیمت ویلا ارث میبرد نه از قیمت زمین ویلا و عرصه.

نظر فقه در ارتباط با ارث بری زوجه از اموال غیر منقول

برخی از فقها بر این باورند که زوجه از عین اموال منقول ارث میبرد ولیکن در ارتباط با اموال غیر منقول تنها از قیمت ابنیه و اشجار ارث می برد (ثمنیه اعیانی). و قانون مدنی ما نیز بر این پایه است.
ولی برخی دیگر از فقها از جمله مقام معظم رهبری بر این باورند که زوجه از عرصه نیز ارث می برد.


ثمنیه اعیانی زوجه طبق قانون قدیم اعمال میگردد یا بر طبق قانون جدید مصوب سال ۱٣٨٩؟
در ثمنیه اعیانی زوجه مقررات زمان فوت متوفی (زوج) نیز اعمال خواهد شد.



 

دیدگاه کاربران
(مورد نیاز)
(مورد نیاز)