02188962168

شروط ضمن عقد چیست

شروط ضمن عقد چیست
خلاصه

شروط ضمن عقد چیست

18 7 00


هنگامی که بین دو طرف یک معامله قراردادی بسته می‌شود، افراد می‌توانند علاوه بر تعهداتی که قانوناً با امضای قرارداد به عهده آن‌ها گذاشته می‌شود، شرایطی را به عقد اضافه کنند که دو طرف ملتزم به رفتار بر اساس آن هم باشند.این شروط که به آن‌ها شروط ضمن عقد گفته می‌شود، در صورتی صحیح است و قانون از آن حمایت می‌کند که مخالفتی با اصل قرارداد (آن چیزی که طرفین عقد برای رسیدن به آن قرارداد بسته‌اند) و قوانین آمره (قوانین مربوط به نظم عمومی و جلوگیری از زیان افراد) نداشته باشند.مثلا به علت مخالفت با اصل قرارداد، نمی‌توان ضمن عقد اجاره شرط کرد که مستاجر نتواند از ملک استفاده کند.

 


شروط ضمن عقد ازدواج چیست؟

با امضای عقدنامه ازدواج، مرد از لحاظ حقوقی مکلف به پرداخت مهریه و نفقه و زن مکلف به تمکین از مرد می‌شود.در کنار این موارد، برخی از امور زندگی زن وابسته به اجازه مرد می‌گردد. این موضوع می‌تواند در آینده مشکلاتی برای زن ایجاد کند.جهت جلوگیری از مشکلات احتمالی، برخی خانم‌ها اقدام به درج شروط ضمن عقد ازدواج در عقدنامه می‌کنند.

 

ویژگی‌های شروط ضمن عقد

شروط ضمن عقد، به عنوان توافقی که طرفین یک قرارداد درضمن آن قرارداد با یکدیگر می‌کنند، تابع عقد اصلی است و از آن مستقل نمی‌باشد. تبعیت شروط ضمن عقد از عقد اصلی نتایج زیر را به دنبال دارد:

الف. درصورتی که عقد اصلی از طریق فسخ (برهم خوردن عقد توسط یکی از طرفین)، انفساخ (برهم خوردن عقد به علت قانونی و بدون دخالت طرفین) یا اقاله (برهم خوردن عقد با توافق هر دو طرف) منحل شود، شرط ضمن عقد نیز منحل می‌­گردد. برای مثال اگر درضمن عقد اجاره، شرط شود که مستأجر از اثاث منزل مؤجر (مالک) حفاظت نماید، درصورت انحلال عقد اجاره، تعهد مستأجر برای نگهداری آن اثاث نیز از بین می‌ رود.

ب. درصورتی که اثبات شود که عقد اصلی از آغاز باطل بوده است، شروط ضمن عقد نیز باطل و بلااثر خواهند بود.

پ. باطل بودن شروط ضمن عقد جز در موارد استثنایی، تأثیری بر صحت عقد اصلی نمی‌گذارد؛ یعنی چنانچه به عللی شروط ضمن عقد باطل باشد، عقد اصلی باطل نمی‌گردد، مگر در مواردی که قانونگذار به‌طور خاص تصریح کرده باشد که درصورت باطل بودن شرط ضمن عقد، خود عقد نیز باطل خواهد بود.

ت. علاوه‌بر اینکه بطلان یا انحلال عقد اصلی موجب از بین رفتن یا بطلان شرط ضمن عقد می‌شود، هیچ‌یک از طرفین عقد نمی‌تواند پیش از برهم زدن عقد اصلی و بدون رضایت طرف دیگر شرط را فسخ نماید.


 

انواع شروط عقد نکاح 

شروط ضمن عقد، مطابق با ماده‌ی ۲۳۴ قانون مدنی به سه دسته تقسیم می‌شوند:

شرط صفت: مقصود از شرط صفت اوصافی است که برای موضوعِ عقد، شرط می‌شوند و این اوصاف می­‌توانند مربوط به کیفیت یا کمّیت آن باشند؛ مانند اینکه در خرید انگشتر، طلا بودن آن شرط شود. اگر چنانچه پس از انعقاد عقد، خریدار پی به طلا نبودن انگشتر ببرد، می‌تواند مطابق با ماده‌ی ۲۳۵ قانون مدنی، عقد را فسخ نماید (برهم بزند).

شرط فعل: مقصود از شرط فعل آن است که در عقد، تعهدی درخصوص انجام یا عدم انجام کاری برای یکی از طرفین عقد یا شخصی ثالث به وجود آید؛ مانند اینکه درضمن قرارداد شرط شود که یکی از طرفین، مالی را به دیگری بفروشد. در این حالت، چنانچه متعهد به تعهد خود عمل ننماید، طرف مقابل می‌تواند مطابق با ماده‌ی ۲۳۷ قانون مدنی به دادگاه مراجعه نماید و متعهد را از این طریق ملزم به اجرای تعهدات خود کند؛ اما اگر صدور حکم از سوی دادگاه نیز تأثیری نداشته باشد، طبق ماده‌ی ۲۳۹ قانون مدنی می‌­تواند عقد را فسخ کند.

شرط نتیجه: در این نوع شرط، نتیجه ی یکی از اعمال حقوقی بدون آنکه نیاز به انجام کار دیگری باشد، به وجود می‌­آید؛ برای مثال اگر در عقد نکاح شرط شود که زن وکالت در طلاق داشته باشد، چنین شرطی از نوع شرط نتیجه است؛ یعنی به محض انعقاد عقد نکاح، زن خودبه‌خود وکالت در طلاق خواهد داشت و نیازی نیست که مرد اقدام دیگری در این راستا انجام دهد.


 

شروط ضمن عقد در چه صورتی باطل خواهند بود؟

شروط ضمن عقدِ باطل را می‌توان به دو دسته تقسیم نمود:

الف. شروط ضمن عقدی که باطلند اما موجب باطل شدن عقد نمی‌شوند. طبق ماده‌ ی ۲۳۲ قانون مدنی این شروط سه دسته‌اند:
شرطی که انجام نشدنی و غیرمقدور باشد؛ مانند آنکه درضمن قراردادی شرط شود که یکی از طرفین زبان بیگانه ای را به‌طور کامل در یک روز به فرد دیگری بیاموزد.
شرطی که نامشروع (غیرقانونی) باشد؛ مانند آنکه درضمن یک قرارداد شرط شود که یکی از طرفین خانه‌ی فرد ثالثی را آتش بزند.
شرطی که بدون نفع یا فایده باشد.

ب. برخی از شروط ضمن عقد علاوه‌بر اینکه خودشان باطل هستند، موجب باطل شدن عقد نیز می‌شوند. طبق ماده‌ی ۲۳۳ قانون مدنی این شروط دو دسته‌اند:

شرطی که خلاف مقتضای ذات عقد باشد. در توضیح این نوع شرط باید گفته شود که هر عقد و قراردادی برای به وجود آمدن اثری حقوقی که در قانون به آن اشاره شده است، منعقد می‌شود؛ برای مثال عقد نکاح منعقد می‌شود تا میان زن و مرد رابطه‌ی زوجیت به وجود آید و عقد بیع (خرید و فروش) منعقد می‌گردد تا خریدار مالک چیزی شود که آن را خریداری نموده است.
 حال اگر در یک عقد نکاح، طرفین شرط کنند که رابطه‌ی زوجیت میان‌شان به وجود نیاید، یااگردرخریدوفروش یک خانه شرط شود که خریدار خانه، مالک آن نشود، در این موارد هم شرط باطل است و هم عقد. به عبارت دیگر باطل بودن شرط عقد موجب می‌‌شود که عقد هم باطل شود، زیرا در این موارد گویا طرفین اصلا قصد انعقاد قرارداد با یکدیگر را ندارند.

شرط مجهولی که موجب جهل به عِوَضِین می‌شود. طبق ماده‌ی ۲۱۶ قانون مدنی موردمعامله باید معلوم باشد و اگر شرطی که درضمن یک عقد درج می‌شود مجهول باشد، به‌گونه‌ای که موجب جهل به عوضین گردد، هم شرط و هم عقد باطل خواهد بود. برای مثال در قرارداد خرید و فروش یک اتومبیل، ثمن و اتومبیل عوضین معامله هستند و باید معلوم باشند. در این قرارداد، اگر فروشنده اتومبیل خود را به مبلغ ۱۲۰ میلیون تومان بفروشد و شرط شود که خریدار این مبلغ را پس از فوت پدرش بپردازد، هم شرط باطل است و هم عقد؛ زیرا شرط در اینجا مجهول است و مشخص نیست که پدر خریدار چه زمانی فوت خواهد کرد. علاوه‌بر این، مجهول بودن شرط موجب مجهول شدن ثمن به عنوان یکی از عوضین می شود؛ زیرا مشخص نیست که در این زمان نامعلوم، ۱۲۰ میلیون تومان چه ارزشی خواهد داشت.


 

شروط مقرر در سند ازدواج 

زوجین در هنگام انجام عقد نکاح بر اساس قوانین فعلی، سند ازدواج را امضا می‌کنند. سند ازدواج شروطی را در خود جا داده که عموما زوجین بدون مطالعه، آن را امضا می‌کنند.  
یکی از این شروط تناصف اموال است. در سند ازدواج درج شده که اگر تقاضای طلاق از جانب زوجه نباشد و دلیل طلاق به دلیل عدم ایفای وظایف از سوی زوجه و سوء رفتار او نباشد، اموال به دست آمده پس از نکاح که در زمان طلاق موجود باشد، بین زن و شوهر نصف خواهد شد. 

شرط دیگر موجود در سند ازدواج، وکالت به زوجه در طلاق است. طبق این شرط مرد به زن وکالت بلاعزل می‌دهد که خود را تحت شرایطی مطلقه کند. بر اساس این شرط زن می‌تواند برای طلاق خود دیگری را هم وکیل در انجام این امر کند. دوازده شرط در سند ازدواج قید شده که در صورت وجود یکی از این شروط، زن می‌تواند از این حق خود بهره بگیرد. معمولا زوجین تا زمانی که سند ازدواج خود را دریافت کنند، این شروط را نمی‌بینند. 

۱. استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت ۶ ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام او به تأدیه نفقه و همچنین در موردی که شوهر سایر حقوق واجبه زن را به مدت ۶ ماه وفا نکند و اجبار او به ایفا هم ممکن نباشد. 

۲. سوء رفتار و یا سوء معاشرت زوج به حدی که ادامه زندگی را برای زوجه غیرقابل تحمل کند. 

۳. ابتلاء زوج به امراض صعب العلاج به نحوی که دوام زناشوئی برای زوجه مخاطره آمیز باشد. 

۴. جنون زوج در مواردی که فسخ نکاح شرعا ممکن نباشد. 

۵. عدم رعایت دستور دادگاه در مورد منع اشتغال زوج به شغلی که طبق نظر دادگاه صالح منافی با مصالح خانوادگی و حیثیت زوجه باشد.     

۶. محکومیت شوهر به حکم قطعی به مجازات ۵ سال حبس یا بیشتر یا به جزای نقدی که بر اثر عجز از پرداخت منجر به ۵ سال بازداشت شود. یا حبس و جزای نقدی که مجموعا منتهی به ۵ سال یا بیشتر بازداشت شود و حکم مجازات در حال اجرا باشد.

۷. ابتلاء زوج به هرگونه اعتیاد مضری که به تشخیص دادگاه به اساس زندگی خانوادگی خلل وارد کند و ادامه ی زندگی برای زوجه دشوار باشد. 

۸. زوج زندگی خانوادگی را بدون عذر موجه ترک کند. تشخیص ترک زندگی خانوادگی و تشخیص عذر موجه با دادگاه است و یا ۶ ماه متوالی بدون عذر موجه از نظر دادگاه غیبت نماید.  
 
۹. محکومیت قطعی زوج در اثر ارتکاب جرم و اجرای هر گونه مجازات اعم از حد و تعزیر در اثر ارتکاب جرمی که مغایر با حیثیت خانوادگی و شئون زوجه باشد. تشخیص اینکه مجازات مغایر با حیثیت و شئون خانوادگی است با توجه به وضع و موقعیت زوجه و عرف و موازین دیگر با دادگاه است. 

۰۱در صورتی که پس از گذشت ۵ سال زوجه از شوهر خود به جهت عقیم بودن و یا عوارض جسمی دیگر زوج صاحب فرزند نشود. 

۱۱. در صورتی که زوج مفقود الاثر شود و ظرف ۶ ماه پس از مراجعه زوجه به دادگاه پیدا نشود. 

۱۲. زوج همسر دیگری بدون رضایت زوجه اختیار کند یا به تشخیص دادگاه نسبت به همسران خود اجرای عدالت ننماید.



 

شروط تکمیلی و توافقی بین زوجین 

علاوه بر این شروط که به صورت پیش فرض در سند ازدواج درج شده و زوجین آن را می‌پذیرند، زوجین می‌توانند به صورت تکمیلی شروط دیگری را نیز در سند ازدواج درج کنند. برخی از این شروط از این قرار است: 

- زوجه می‌تواند شرط کند که اگر ازدواج منجر به طلاق شد، حق حضانت فرزندان به او تعلق داشته باشد.

 - حق انتخاب مسکن و شهر محل زندگی می‌تواند با زن باشد. 

- زن می‌تواند شرط کند که تا هر مرحله‌ای و در هر مکانی که بخواهد، ادامه‌ تحصیل دهد.

 - در صورت جدایی زوجین، حتی اگر طلاق به درخواست زن باشد، تناصف اموال به دست آمده پس از نکاح صورت گیرد.  
 
- بر اساس ماده ۱۱۱۷ قانون مدنی، شوهر می‌تواند زن خود را از حرفه یا صنعتی که منافی مصالح خانوادگی یا حیثیات خود یا زن باشد، منع کند. زوجه می‌تواند ضمن عقد شرط کند که به هر شغلی که بخواهد و در هر کجا که باشد، اشتغال پیدا کند. اما باز هم با توسل به ماده‌ٔ مذکور، شوهر می‌تواند مانع اشتغال همسر خود شود. چون این حق برای مرد در قانون مقرر شده است. بنابراین به یاد داشته باشیم که صرف شرط کردن حق اشتغال کافی نیست. این شغل باید دارای شرایط متعارف و مورد قبول قانون و عرف باشد تا قدرت مرد برای ممانعت از آن، از بین برود. 

 زوجین می‌توانند با توافقاتی که پیش از انجام نکاح می‌کنند، عقد نکاح را مطابق خواست خود تعدیل کنند. بسیاری از گلایه‌هایی که زوجه در خصوص کم بودن حقوق خود و برتری حقوق زوج دارد، با همین توافقات حل خواهد شد. بهتر است با کمی مطالعه و یا مشورت با افراد آگاه، به حقوق و تکالیف خود در زمینه‌ ازدواج آگاه شویم. ازدواج علاوه بر بعد احساسی و معنوی، بعد مادی و دنیوی هم دارد. با کمی دقت و توجه می‌توانیم یک انتخاب آگاهانه داشته باشیم.



 

کاربرد شرایط مندرج در قباله ازدواج

 آیا صرف عمل نکردن مرد به هر یک از این شرایط می‌تواند دلیلی برای زن محسوب شود تا بر مبنای آن درخواست طلاق کند؟ آیا زن به راحتی می‌تواند طلاق بگیرد؟ یا اینکه تمامی مراحل قانونی طلاق را باید مانند سایر موارد عادی طی کند؟ا تحقق یکی از این شرایط و اثبات آن در دادگاه، زن می‌تواند با استفاده از وکالت ضمن عقد با مراجعه به دادگاه خانواده و طی تشریفات قانونی از جمله داوری و قطعیت آن نسبت به اجرای طلاق اقدام کند.



 موسسه حقوقی آرازفرتاک  به شماره ثبث  در تهران تاسیس شده  که از حاذق ترین ومعتبرترین در بخش های حقوق تجارت بین الملل و حقوق و دعاوی(دعاوی کیفری،دعاوی شهرداری و ...) داخلی به ارائه خدمات مشاوره حقوقی در تهران و وکالت(وکیل کیفری،وکیل شهرداری و ...) به اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از داخلی و خارجی می پردازد.این موسسه  حقوقی در تهران در زمینه های تجارت الکترونیک، حقوق استارتاپ ها و شرکت ها، قانون مالکیت معنوی و اموال و مالکیت ، خدمات حقوقی به شرکت های دانش بنیان می تواند به شما عزیزان مشاوره دهد.

 

دیدگاه کاربران
(مورد نیاز)
(مورد نیاز)