02188962168

شورای حل اختلاف چه نهادی است؟

شورای حل اختلاف چه نهادی است؟
خلاصه

شورای حل اختلاف چه نهادی است؟

14 3 00


شورا های حل اختلاف به منظور کاهش تراکم امور دادگاه ها و رسیدگی سریع تر به دعاوی تشکیل شدند . این شورا ها از نهادی شبه قضایی به نهادی قضایی تغییر پیدا کردند و صلاحیت آن ها گسترش یافت البته این نهاد در تلاش است که دعاوی را از طریق صلح و سازش حل کند . قانونگذار موارد صلاحیت شورای حل اختلاف و ترکیب اعضای آن را مشخص کرده است .
شورای حل اختلاف نهادی قضایی است که به منظور حل اختلاف و صلح و سازش بین اشخاص حقیقی و حقوقی غیر دولتی ، تحت نظارت قوه قضائیه به وجود آمده است . این شورا در شهر ها و در صورت لزوم در روستا ها تشکیل می شود . ( البته صلاحیت شورا های حل اختلاف روستا صرفا صلح و سازش است . ) در این مقاله سعی داریم با توجه به اهمیت شورا های حل اختلاف و رویکرد اخیر قوه قضائیه مبنی بر افزایش نقش شورا های حل اختلاف ، با نگاه به قانون سال 1394 به بررسی آن در چند بخش بپردازیم .
در بخش اول در رابطه با ساختار شورای حل اختلاف و اعضای آن صحبت می کنیم و در بخش دوم به موضوع صلاحیت شورای حل اختلاف می پردازیم و در پایان در بخش سوم آیین رسیدگی در شورای حل اختلاف را بیان می کنیم .

 

ساختار شورای حل اختلاف


هر شورای حل اختلاف دارای رئیس و دو نفر عضو اصلی و یک نفر عضو علی البدل است . گاهی برای انجام بهتر وظایف مسئول دفتری توسط رئیس حوزه قضائی مربوط انتخاب و ابلاغ وی توسط رئیس کل دادگستری استان یا معاون او صادر می شود . 
در هر حوزه قضایی یک یا چند نفر قاضی به عنوان قاضی شورا حضور دارند که البته این قضات می توانند از قضات بازنشسته باشند . هر قاضی منحصر به یک شورای حل اختلاف نیست ، بلکه رئیس قوه قضائیه می تواند یک قاضی برای چند شورای حل اختلاف تعیین کند . 
 
شرایط اعضای شورای حل اختلاف بر طبق ماده ی 6 قانون شورا های حل اختلاف عبارت است از :

 تدین به دین مبین اسلام
 تابعیت جمهوری اسلامیایران
 التزام عملی به قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران و ولایت مطلقه فقیه
 حسن شهرت به امانت و دیانت و صحت عمل
 عدم استفاده از مشروبات الکلی و عدم اعتیاد به مواد مخدر یا روانگردان
 حداقل سی سال سن تمام
 کارت پایان خدمت وظیفه عمومی یا معافیت از آن برای مشمولان
 حداقل مدرک کارشناسی یا مدرک حوزوی معادل برای تمام اعضای شورای حل اختلاف شهر و در شورای روستا سواد خواندن و نوشتن و ترجیحاً داشتن دیپلم و بالاتر
 متأهل بودن
 سابقه سکونت در حوزه شورا حداقل به مدت شش ماه و تداوم سکونت پس از عضویت
 نداشتن سابقه محکومیت مؤثر کیفری و عدم محرومیت از حقوق اجتماعی 
 نکته قابل توجه این است که قضات ، کارکنان دادگستری ، وکلا ، مشاوران حقوقی یا کارشناسان رسمی دادگستری و کارکنان نیروهای نظامی و انتظامی جمهوری اسلامی ایران و نیروهای اطلاعاتی ، تا زمانی که در سمت های شغلی خود هستند حق عضویت در شورا را ندارند


 

صلاحیت شورای حل اختلاف


شوراها در مواردی با تراضی طرفین برای صلح و سازش اقدام می‌نمایند:
کلیه امور مدنی و حقوقی
کلیه جرائم قابل گذشت
جنبه خصوصی جرائم غیرقابل گذشت 
باید توجه داشت که در موارد ذکر شده ، حتما باید توسط  هر دو طرف دعوا در خواست شده باشد ، در غیر این صورت اگر یک طرف تا پایان جلسه اول عدم تمایل خود را برای رسیدگی در شورا اعلام کند ، شورا در خواست را بایگانی و طرفین را به مراجع صالح راهنمایی می کند .
اما مواردی هستند که اختیاری نیستند و قاضی شورا بایستی با مشورت اعضای شورا رسیدگی و رای صادر نماید . 
دعاوی مالی راجع به اموال منقول تا نصاب پانصد ‌میلیون ریال به‌جز مواردی که در تاریخ لازم‌الاجراء شدن این قانون در دادگستری مطرح می‌‏باشند . 
تمامی دعاوی مربوط به تخلیه عین مستأجره به‌جز دعاوی مربوط به سرقفلی و حق کسب و پیشه ( برای اطلاع بیشتر به مقاله انواع دعاوی راجع به اموال غیر منقول و مصادیق آن مراجعه کنید . ) 
دعاوی تعدیل اجاره‌ بها به شرطی که در رابطه استیجاری اختلافی وجود نداشته باشد 
صدور گواهی انحصار وراثت ، تحریر ترکه ، مهر و موم ترکه و رفع آن  
دعوی اعسار از پرداخت محکوم به در صورتی که شورا نسبت به اصل دعوی رسیدگی کرده باشد
دعاوی خانواده راجع به جهیزیه ، مهریه و نفقه تا نصاب مقرر در بند اول در صورتی که مشمول ماده (۲۹) قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ نباشند  
دعوی مربوط به تأمین دلیل
جرائم تعزیری که صرفاً مستوجب مجازات جزای‌نقدی درجه هشت باشد

 باید توجه داشت که شورا هیچگاه نمیتواند حکم شلاق و حبس صادر کند . 
مواردی هم هستند که حتی با توافق طرفین هم قابلیت طرح در شورا ندارند . این موارد عبارت اند از :
اختلاف در اصل ازدواج ، اصل طلاق ، فسخ نکاح ، رجوع ، نسب
اختلاف در اصل وقفیت ، وصیت ، تولیت
دعاوی راجع به حجر و ورشکستگی
دعاوی راجع به اموال عمومی و دولتی
اموری که به موجب قوانین دیگر در صلاحیت مراجع اختصاصی یا مراجع قضائی غیردادگستری می‌‏باشد
از دیگر وظایف شورا ، انجام اقدامات لازم برای حفظ اموال اشخاص صغیر ، مجنون و غیر رشید که ولی یا قیم نداشته باشند ، همچنین افراد غایب مفقود الاثر همچنین ماترک فردی که فوت شده ولی ورثه ندارد و اموال مجهول المالک است .
بر اساس مصوبه مجلس در دی ماه 1399، صلاحیت شورای حل اختلاف از نظر حد نصاب دعاوی مالی افزایش یافته و هم اکنون شورای حل اختلاف، صلاحیت رسیدگی به دعاوی تا خواسته 50 میلیون تومان را دارد.

مطالب مرتبط:شورای عالی ثبت

 

آیین رسیدگی در شورای حل اختلاف


رسیدگی در شورای حل اختلاف هم به صورت کتبی و هم به صورت شفاهی انجام که در صورت مجلس قید می شود به امضای خواهان یا متقاضی می رسد ، انجام می شود . این درخواست شامل موارد زیر است :
الف - نام و نام خانوادگی ، مشخصات و نشانی طرفین دعوی
ب -  موضوع خواسته و همچنین تقویم آن در امور مالی
پ - موضوع درخواست یا اتهام
ت - دلایل و مستندات درخواست یا شکایت
مقررات شورای حل اختلاف از حیث مقررات ناظر به صلاحیت ، حق دفاع ، حضور در دادرسی ، رسیدگی به دلایل و ماند آن تابع مقررات آیین دادرسی کیفری و مدنی است . اما از جهت مقررات ناظر به صدور رای ، واخواهی و تجدید نظر و هزینه دادرسی تابع مقررات آیین دادرسی مدنی و کیفری نیست . 
هزینه رسیدگی شورای حل اختلاف در کلیه مراحل در دعاوی کیفری و غیر مالی ، مانند هزینه رسیدگی در محاکم دادگستری و در دعاوی مالی معادل 5 درصد آن است .
مهلت تجدید نظر در شورا ، بیست روز از تاریخ ابلاغ است . مرجع تجدید نظر از آراء شورای حل اختلاف ، دادگاه عمومی حقوقی یا کیفری 2 همان حوزه قضایی است .


 

تصمیمات شورا و قاضی شورا


گزارش اصلاحی در صورت حصول سازش میان طرفین با رعایت صلاحیت شورا صادر و پس از تأیید قاضی شورا به طرفین ابلاغ میشود و اگر سازش محقق نشود، موضوع سازش و شرایط آن به ترتیبی که واقع شده است در صورتمجلس قید و مراتب به مرجع قضایی اعلام میشود (مادة 24 قانون).
برخلاف شورا، قاضی شورا حق صدور رأي دارد؛ رأیی که می تواند حضوري یا غیابی باشد. رأي اخیر ظرف بیست روز قابل واخواهی است اما گزارش اصلاحی قابل اعتراض نبوده و به تعبیر نه چندان دقیق تبصرة 1 مادة 27 این قانون، قطعی است.
 آراي حضوري نیز ظرف مدت بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در دادگاه عمومی یا کیفري دو همان حوزة قضایی نسبت است (مادة 27 ). 
هریک از این مراجع در صورت نقض آراي صادره، رأسا مبادرت به صدور رأي می نمایند.


صلاحیت قاضی شورای حل اختلاف در امور کیفری و رسیدگی به جرم

رسیدگی و صدور رای قاضی شورا در امور کیفری بسیار اندک است مانند موردی که فرد صرفا به مجازات نقدی درجه ۸ یعنی تا ۱ میلیون تومان محکوم شده است.
لذا اگر فردی مرتکب جرمی شود که مجازات آن حبس یا شلاق ولو اندک باشد در صلاحیت شورا نیست.


 

ارجاع دادگاه ها به شورا برای صلح و سازش


دادگاه چه حقوقی چه کیفری یا حتی دادسرا ممکن است برای حصول صلح و سازش پرونده را به شورای حل اختلاف ارجاع بدهند.
چه دعوای خانوادگی باشد چه کیفری باشد یا اینکه دعوا مدنی باشد.
البته پرونده کیفری باید از جرائم قابل گذشت باشد تا قابل ارجاع برای صلح و سازش به شورا باشد.
اگر این دعاوی به شورا ارجاع بشود برای صلح و سازش، شورا باید در این زمینه تلاش خود را انجام دهد و نتیجه را به دادگاه اطلاع دهد.
این گزارش به آن دادگاه ارجاع کننده اعلام می شود بدون آن که نیازی به تایید قاضی شورا باشد.
اما اگر شورا تلاش خود را انجام داد ولی آشتی و سازشی حاصل نشد؛ پرونده به همان دادگاه ارسال می شود تا رسیدگی را ادامه بدهد.
مدتی که این پرونده ها باید در شورا باشند برای حاصل شدن صلح و سازش نباید بیش از ۳ماه طول بکشد.
آیا شورای حل اختلاف می تواند داوری کند؟
داوری نوعی قضاوت است اما توسط شخصی غیر از قاضی یعنی دو فرد به جای مراجعه به دادگاه داوری را بین خود انتخاب می کنند تا درباره آنان حکم بدهد.
حال شورای حل اختلاف و خود شورا نه قاضی شورا می تواند در نقش همان داور باشد.
زیرا قاضی از داوری ممنوع است. اعضای شورا که داوری می کنند باید قواعد داوری در آیین دادرسی مدنی را رعایت کنند


 

وظایف شورا در برابر محجورین


شورا باید اقداماتی که برای حفظ اموال محجورین لازم است را انجام بدهد چه اینکه محجور صغیر یا کودک باشد یا اینکه مجنون و سفیه باشد که ولی و قیم ندارد.
همچنین شورا باید اموالی را گه از غایب مفقود الاثر یا مجهول المالک به جا مانده را حفظ کند و امر را به مراجع صالح
 اعلام کند. این قضیه درباره شخص فوت شده ای که وارث ندارد نیز جاری است.
ناگفته نماند که شورا حق ندارد در این موارد تصرف در اموال کند.

چه مواردی در صلاحیت و وظایف شورا نخواهد بود

اگر دعوایی باشد که یک طرف آن دولت یا شخص حقوقی دولتی باشد شورا صالح نیست.
دعاویی که درباره اموال عمومی مثل پارک ها، پل ها و… در صلاحیت شورا نیست.
اختلاف در اصل نکاح، اصل طلاق، فسخ نکاح، رجوع، نسب در صلاحیت شورا نیست چون این موارد امور مهمی هستند که باید در دادگاه رسیدگی شود.

منبع دینا وتاپ

موسسه حقوقی آرازفرتاک  به شماره ثبث 42395  در تهران تاسیس شده، شماره تلفن این موسسه 02188962168 می باشد.  که از حاذق ترین ومعتبرترین موسسات حقوقی در بخش های حقوق تجارت بین الملل و حقوق و دعاوی ملکی،دعاوی کیفری،دعاوی حقوقی،دعاوی اوقاف،دعاوی شهرداری،دعاوی ثبتی به ارائه خدمات مشاوره حقوقی و وکالت به اشخاص حقیقی و حقوقی اعم از داخلی و خارجی می پردازد.این موسسه  حقوقی در زمینه های تجارت الکترونیک، حقوق استارتاپ ها و شرکت ها، قانون مالکیت معنوی و اموال و مالکیت ، خدمات حقوقی به شرکت های دانش بنیان می تواند به شما عزیزان مشاوره دهد.موسسه حقوقی آراز فرتاک با بهترین وکلا (وکیل ملکی،وکیل کیفری،وکیل ثبتی ،وکیل اوقاف،وکیل شهرداری، وکیل حقوقی ) همراه موکلین خود می باشد.

دیدگاه کاربران
(مورد نیاز)
(مورد نیاز)